Aantal bladzijden: 7
Aantal hoofdstukken: 7
Betekenis naam: Dit zijn de drie brieven die Johannes schreef aan kerkgemeentes in Efeze.
Populairste gedeelte: “Lieve vrienden, wij moeten elkaar liefhebben. Want de liefde komt van God. Iedereen die liefheeft, is een kind van God en kent God.” (1 Johannes 4:7)

Eh… Johannes?

De eerste brief van Johannes is geschreven door een anonieme schrijver, maar in de 2^e en 3^e brief wordt deze schrijver ‘de oudste’ genoemd. De schrijfstijl en taal van beide brieven zijn hetzelfde en komen overeen met het evangelie van Johannes. De meeste mensen denken dus dat de brieven zijn geschreven door de discipel Johannes, de zoon van Zebedeus. Het kan ook zo zijn dat het om een andere Johannes gaat: een van de allereerste discipelen van Jezus met de bijnaam ‘oudste’. Om welke Johannes het ook gaat: tijdens het schrijven van deze brieven is hij écht oud en houdt hij een netwerk van kerkgemeentes in (waarschijnlijk) Efeze in de gaten. Deze kerkgemeentes bestaan voornamelijk uit joodse volgelingen van Jezus.

Kerkencrisis

De kerken zijn door een crisis gegaan. Een groepje mensen heeft de kerk verlaten en ziet Jezus niet meer als de Messias of de Zoon van God. Dit leidt tot vijandigheid onder de mensen die nog wél geloven. Johannes wil ze een steuntje in de rug geven door de kerkleden een brief te schrijven.

De eerste brief van Johannes is een reactie op de crisis en is bedoeld als ‘damage control’. In een poëtische preek bemoedigt de schrijver de kerken om vast te houden aan hun geloof. Hij wil de gemeenteleden herinneren aan de woorden van Jezus uit het evangelie van Johannes.

De tweede brief van Johannes is een waarschuwing aan een specifieke kerkgemeente. Het is een oproep om ex-gelovigen die haat willen zaaien NIET binnen te laten.

De derde brief van Johannes is gericht aan een lid van een van de kerken: Gajus. Hij krijgt de boodschap om oprechte gelovigen die op reis zijn juist welkom te heten.

God = Licht

Johannes benoemt de ‘Woorden van het Leven’ die bij God waren vanaf het begin. In de brief refereert het woordje ‘God’ aan de Vader én de Zoon, die het leven brachten in de wereld. De mensen die Jezus hoorden, aanraakten en zagen, worden genoemd als ‘wij’. Dit zijn Johannes en de andere apostelen. Nu hebben de apostelen een boodschap voor ‘jou’, de nieuwe generatie van gelovigen. Iedereen wordt op die manier verbonden met Jezus.

De boodschap van het eerste gedeelte van de brief is: God = Licht. Mensen die met God en Jezus willen leven, moeten blijven lopen in het Licht. Volgens Johannes betekent dit dat je vast moet houden aan de leefregels van Jezus. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan. Als je hierin fouten maakt, is dat niet erg, want Jezus is voor deze fouten aan het kruis gegaan. Hij zal je weer overeind helpen en je nieuwe kansen geven.

Lopen in het Licht

Johannes herinnert de kerk aan wat Jezus zei tijdens het Laatste Avondmaal: ‘Hou van elkaar, zoals ik van jullie hou.’ (Johannes 13:34). Wie dit doet, loopt in het licht. Als Gods licht via Jezus op dit moment schijnt in de wereld, is de duisternis al langzaam aan het verdwijnen. Dat betekent ook dat Gods kinderen de zonde en het kwaad in de wereld aan het overwinnen zijn! Daarom zegt Johannes tegen de kerken: hou niet van de wereld, want diezelfde wereld is aan het verdwijnen. Hij noemt dingen, zoals lust en trots. Het kan zijn dat deze zaken verbonden waren aan de crisis binnen de kerk.

Dit leidt tot de waarschuwing aan de kerkgemeentes over de mensen die de kerken hebben verlaten en Jezus niet langer als Verlosser en Koning van Israël zien. Johannes noemt ze anti-christenen en bedriegers. Hij heeft hoop dat de mensen die de waarheid over Jezus wel kennen en vertrouwen hebben in hun geloof, de echte kinderen zijn van God en door hem geliefd zijn. Door het goede te doen en van hun naasten te houden, laten ze zien dat ze kinderen zijn van God.
(1 Johannes 2:18) (1 Johannes 3:10)

God = Liefde

Johannes zegt: “God is liefde en daarom moeten Gods kinderen ook van elkaar houden en haat vermijden. Wees niet zoals Kaïn. Zijn haat zorgde ervoor dat hij zijn broer vermoordde. Voor christenen is liefde wanneer je je eigen leven opgeeft voor het welzijn van iemand anders, zoals Jezus deed.” (1 Johannes 3:11 – 24). Als christenen hierin geloven en op Gods liefde vertrouwen, veranderen ze vanbinnen.

Ultieme liefdesactie

Johannes waarschuwt nog een keer voor de ex-gelovigen. Nu noemt hij ze ‘valse profeten’. Doordat zij claimen dat dat Jezus niet de zoon van God is, spelen ze eigenlijk zelf voor God. Als iemand beweert namens God te praten, maar geen aandacht geeft aan Jezus en Zijn kruisiging, kunnen ze nóóít iets namens God zeggen. De echte kinderen van God zullen hun hele leven in het teken zetten van Jezus, omdat zij geloven dat de kruisiging van Jezus de ultieme liefdesactie is van God. (1 Johannes 4:1 – 21)

Door deze megaliefde van God wil God dat zijn kinderen ook van elkaar houden. Wie gelooft in Gods liefde, hoeft niet bang te zijn voor het kwaad en narigheid. Dit is ook wat Johannes bedoelde met de overwinning op de wereld. Als je je realiseert dat God zóveel van je houdt en ondanks alle fouten die je maakt en imperfecties die je hebt ontiegelijk gek op je is, zal dat de sterkste basis van je leven zijn. Wie zijn hart openzet voor God, zal de deur openen naar eeuwig leven. (1 Johannes 5:1 – 17)

De enige échte God

Johannes sluit de brief af:

“Wij weten dat Gods Zoon naar de wereld gekomen is. Hij heeft ons de ware God van dichtbij leren kennen. Wij zijn verbonden met de ware God, omdat we verbonden zijn met zijn Zoon, Jezus Christus. Hij is de ware God, alleen bij hem is het eeuwige leven.” (1 Johannes 5:20)

Johannes en de andere apostelen ontdekten dat Jezus zoveel van ons hield, dat hij ervoor koos niet zonder ons te leven, ondanks alle fouten die we maken. Deze God is zo onverwachts en verrassend, dat Johannes afsluit met de woorden: “Pas goed op, lieve vrienden, voor alle afgoden!” (1 Johannes 5:21) Dit zegt hij, zodat we niet naar ons eigen idee een god gaan maken. Het kennen van Jezus = het kennen van de God van de liefde. De enige echte ware God.