Een poos later, net getrouwd en met ons hoofd in de wolken, bleek ons huwelijk ineens te bestaan uit een hele lading ongeschreven regels. Grote dingen, zoals het huishouden, daar hadden we het van tevoren al over gehad: wie wat doet. Maar juist de kleine dingen doe je bijna automatisch zoals het bij je ouders thuis ook gaat. Peter ruimde bijvoorbeeld stipt elke zondag de vaatwasser in en uit. Waarom? Omdat zijn vader dat ook altijd deed. En als we ’s avonds laat in de auto zaten, wilde ik per se wakker blijven, hoe moe ik ook was. Waarom? Omdat m’n moeder dat ook altijd deed.

Uitvergrote kwaliteiten

Gerrie legt uit dat wij niet het enige jonge stel zijn dat last heeft van die ongeschreven regels: “Je leven delen met een ander betekent dat je samen een nieuw gezin sticht, of je nu kinderen hebt of niet. Heel veel mensen durven niet uit te spreken wat ze echt nodig hebben en vinden het lastig om ongeschreven regels en tradities vanuit hun ouderlijk huis los te laten. Zij blijven hun uitvergrote kwaliteiten naar voren schuiven.” Uitvergrote kwaliteiten? Jazeker. Gerrie geeft in haar praktijk contextuele therapie. Dat wil zeggen dat ze kijkt naar je omgeving en relaties met mensen die dicht bij je staan, om erachter te komen waarom jij bepaalde dingen doet of voelt. Centraal staat je eigenheid: wie je echt, diep vanbinnen, bent. Iedereen verbloemt zijn eigenheid met zogenaamde uitvergrote kwaliteiten. Dat zijn eigenschappen die je in je hebt, maar onbewust, en misschien zelfs ongewild, een grote plek innemen waarachter je eigenheid (deels) schuilgaat.

Liefde is een fundament om de ander te helpen meer zichzelf te worden

Tijdens deze sessie willen we praten over hoe wij elkaar genoeg ruimte in onze relatie kunnen geven. Hoeveel ongeschreven regels komen daarbij kijken? We beginnen met twee bomen die symbool staan voor ons individuele leven. Hoe dichter ze bij elkaar staan, hoe minder zonlicht de individuele bomen krijgen en hoe lastiger ze dan uit kunnen groeien tot een gezonde, sterke boom. Hoe ver staan onze bomen uit elkaar? Volgens Peter is er ruimte genoeg om er met een auto tussendoor te rijden. Ik schuif ze iets dichter naar elkaar toe: precies genoeg ruimte voor een fietspad. “Voor het grootste gedeelte krijgt mijn boom ruimte en licht genoeg, maar de onderste takken hebben het zwaar, daar schuurt het wel eens,” licht ik toe. Peter snapt het: “Dat dacht ik al.” Gerrie vraagt welke ruimte ik mis. “In sociale situaties, met vrienden of familie bijvoorbeeld, verwacht Peter van mij dat ik gezellig, lief, zorgzaam en gastvrij ben. Soms ben ik dat oprecht, vanuit mijzelf. Maar soms ook niet, dan verwacht Peter iets van mij wat ik niet kan geven. Dan wordt het mij te veel en verschuil ik mij achter mijn kwaliteiten van gezellig, lief, zorgzaam en gastvrij doen, terwijl ik veel liever in m’n uppie op de bank zou zitten.”

Ruimte om te groeien

Peter geeft toe dat hij het wel ziet als ik ongelukkig ben met een situatie. “Soms heb ik geen zin om er aandacht aan te besteden. Dat komt later wel, denk ik dan.” Gerrie: “Op dat moment verbreek je de verbinding. Later zoek je die toch weer op, omdat je de verbinding ook voor jezelf nodig hebt.”

“Waar gaat het nu eigenlijk echt over?,” vraagt Gerrie zich af. “Over ruimte of over de ander zien?” De ander ruimte geven om zijn eigen ding te doen, zoals sporten of op stap gaan met vrienden, is iets anders dan de ander echt zien. Want daar gaat het volgens Gerrie om: “Als je je op sommige momenten anders voordoet dan hoe je echt bent, heb je het nodig dat de ander dat ziet. Dat de ander ziet dat je je eigenheid verstopt.”

Ontrouw heeft niet alleen te maken met vreemdgaan

Peter: “Iets anders wat ik belangrijk vind, is om na te denken over hoe je allebei verschillend bent en toch jezelf mag blijven. De kunst van een goede relatie is het evenwicht tussen die twee.” Wij zijn daar veel mee bezig: hoe kunnen we onze liefde voor elkaar, onze relatie, gebruiken om de ander tot zijn recht te laten komen? In mijn trouwbelofte aan Peter verwoordde ik dat zo: “Ik wil mee schaven en beitelen aan het kunstwerk dat jouw leven is.” En ja, dat betekent dat je soms best pijnlijke gesprekken voert omdat feedback krijgen van iemand die jou zo goed kent, best lastig is, maar het levert wél veel op. Juist omdat ik zo dicht bij Peter sta en juist omdat ik hem zo goed ken, kan ik mijn vinger op zijn zere plek leggen. En omdat hij weet dat ik het goed bedoel, valt mijn boodschap in goede aarde. Gerrie verwoordt het mooi: “Liefde is een heel mooi fundament om de ander te helpen meer zichzelf te worden.”

Zien wat de ander nodig heeft

Gerrie legt uit hoe belangrijk echte verbinding is in een relatie: “Pas als je de eigenheid van de ander erkent en liefhebt, is een echte relatie mogelijk. Met elkaar in verbinding zijn, wil niet zeggen dat je het altijd eens bent met de ander. Het gaat erom dat jullie matchen. Ik denk dat veel mensen te jong trouwen, dat ze zich te jong binden, zonder dat ze weten wie ze zelf zijn. Ontrouw heeft niet alleen te maken met vreemdgaan. Echte verbinding niet aan willen of durven gaan, is net zo goed niet trouw zijn aan de ander.”

“Er is een groot verschil tussen verliefdheid en liefde. Verliefdheid is oppervlakkig, ook al voelt het diep en allesomvattend: je wordt verliefd op de kwaliteiten van de ander die je zelf mist, en dat duurt maximaal twee jaar. Neem, als de verliefdheid afzakt, bewust de tijd om te ontdekken of jullie in je eigenheid matchen. Want liefde is andere koek, dat gaat over zien wat de ander nodig heeft en daar rekening mee houden omdat het ook voor jou belangrijk is.”

Gerrie Reijersen van Buuren is verbonden aan Wijzer, een school over alles wat je wel over het leven moet weten, maar nooit hebt geleerd. Op nederlandwordtwijzer.nl vind je blogs, een online relatiecursus en informatie over de masterclass Relaties die Gerrie geeft.

Dit artikel is geschreven door Jacqueline Mulckhuijse en eerder verschenen in het BEAM Magazine van december 2015.