burden recensie film
23 juli 2020

Recensie Burden (nu in de bios) | "Hoe ver gaat 'heb je vijanden lief'?"

Mike Burden lijkt best een aardige gast. Hij is niet al te intelligent of rijk en uiterlijke verzorging is duidelijk niet zijn ding. Tegelijkertijd werkt hij hard en steekt hij zijn nek uit voor de mensen die zijn hulp nodig hebben. Nou ja, witte mensen. Mike is namelijk lid van de Ku Klux Klan.

De bizar racistische Ku Klux Klan gelooft (tegenwoordige tijd, want ze bestaan nog steeds) in de superioriteit van witte, “protestants-christelijke” Amerikanen. De KKK werd opgericht in 1865 nadat de Zuidelijke Amerikaanse staten de Amerikaanse Burgeroorlog verloren en de slavernij werd afgeschaft. Hierdoor kregen de vrijgemaakte slaven burgerrechten. De KKK verzette zich hiertegen. Met spookachtige witte gewaden en brandende kruizen begonnen ze de zwarte Amerikanen te terroriseren.

Zegen wie je vervloekt

Het waargebeurde Burden speelt zich af in 1996. Mike (Garrett Hedlund) en de Klansleden willen de gewelddadige geschiedenis van de Klan verheerlijken in het zelf opgerichte KKK-museum. De zwarte dominee Kennedy (Forest Whitaker) protesteert samen met zijn kerk vreedzaam maar onophoudelijk tegen de opening van dit museum. Bijna laat Mike zich door de Klan overhalen om dominee Kennedy dood te schieten. Maar dan wordt hij verliefd op een vrouw die niks moet hebben van de Klan. Ze zet hem voor het blok: hij moet weg bij de Klan, of zij gaat weg bij hem. Wanneer hij voor haar kiest, maakt de woedende Klan hem en zijn vriendin het leven zuur. Ze moeten noodgedwongen hun huis uit, kunnen nergens werk vinden en worden uitgekotst door iedereen. Iedereen behalve dominee Kennedy, die de twee geliefden in huis neemt.

Een man die gelooft dat God hem belangrijker vindt dan mij, vanwege zijn huidskleur.

Tijdens het kijken vroeg ik me af hoe ik me in dit scenario zou voelen: wat als mijn vader op een avond thuis zou komen met een man die onlangs nog lid was van een club die mijn beste vriend heeft afgerost. Een man die gelooft dat God hem belangrijker vindt dan mij, vanwege zijn huidskleur. En zolang hij geen huis heeft, biedt mijn vader hem mijn bed aan en moet ik maar op de bank gaan liggen. Ik denk dat er eerder Oudtestamentische Bijbelteksten over oog-om-oog in me op zouden komen dan ‘zegen wie je vervloeken’.

Wél omdat het moet…

Vanzelfsprekend staan de kerk en de gezinsleden van dominee Kennedy niet te springen om Mike in hun gemeenschap op te nemen. De Klan pleegt nota bene aanslagen op zwarte kerken. Toch ziet dominee Kennedy hier een kans om haat te bestrijden met liefde. Het liefhebben lijkt hem makkelijk af te gaan, maar wanneer er niemand bij hem is, heeft hij een woede-uitbarsting. Dat hij ervoor kiest om Mike te helpen, is omdat hij gelooft dat het goed is om te doen. Niet omdat hij het graag wil en al helemaal niet omdat het hem gemakkelijk afgaat.

Wanneer hebben jullie God hier voor het laatst gezien?

Burden richt zich vooral op de spanning die ontstaat wanneer je weet wat God wilt dat je doet, terwijl alles in je roept dat je er niets mee te maken wilt hebben. In mindere mate levert de film ook kritiek op hoe de Klan het christendom misbruikt. “Wanneer hebben jullie God hier voor het laatst gezien?” vraagt Mike retorisch aan de Klansleden wanneer iemand erover begint dat God zou willen dat rassen puur zouden moeten blijven. (Succes met het vinden van die Bijbeltekst.) Je kan Mikes vraag spottend opvatten, maar ik denk dat het een oprechte vraag is. Zeker omdat hij pas bij dominee Kennedy God leert kennen.

Conclusie

Burden is niet zozeer een christelijke film qua vorm. Je krijgt geen gepolijste versie van haat en racisme te zien, maar een inclusief gevloek, geweld en denkbeelden waar je steil van achterover slaat. Is de film een aanrader? Ongeveer. Burden is goed, maar niet geweldig. Tijdens het kijken vond ik de film indrukwekkend, maar een dag of vier later dacht ik er nog maar weinig aan. De film geeft je te weinig scènes of vragen waar je dagen op kan kauwen. Ik zie Burden daarom als een goed gemaakte praktijkles over hoe radicaal de opdracht is die Jezus ons geeft in Lukas 6:27-28.

Burden draait vanaf donderdag 23 juli in de bioscoop

Lees meer

Volg ons