Icon--eo Icon--instagram Icon--clock Icon--theme Icon--location Icon--tag Icon--twitter Icon--whatsapp Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--spotify Icon--facebook Icon--snapchat Icon--youtube Icon--smiley
26 december 2016

Het jeugdtrauma van Jezus

Ik denk dat Jezus toen hij jong was, zich op vakantie heeft verveeld. Jezus is namelijk vast regelmatig terug geweest in Betlehem. Zijn gezin woonde ergens anders, maar in Betlehem woonde zijn familie en die zoek je toch weleens op. Het dorpje ligt vlak bij Jeruzalem, dan heb je een handig en goedkoop logeeradres als daar weer eens een feest is.

Als kind zal hij op een dag een rare ontdekking hebben gedaan. Ik weet het niet zeker, maar het ligt wel voor de hand. Hij zal hebben gemerkt dat er geen kinderen waren om mee te spelen. Of toen hij ouder was, geen jongens om mee te hangen en te kletsen. Tenminste, niet van zijn leeftijd. Tientallen wat ouder en tientallen wat jonger, maar niemand even oud. Bij de logeerpartijtjes in Betlehem verveelde hij zich vast.

Op de momenten dat hij daarover ging klagen bij Jozef of Maria – “Ik vervéél me …” – zal hun reactie verkrampt zijn geweest, stel ik me zo voor. Zij wisten immers hoe dat kwam: al die leeftijdsgenoten waren vermoord. Minimaal tien tot twintig baby’s, moorden die koning Herodes allemaal op zijn geweten had. Puur uit angst voor het koningskind Jezus. Alleen Jezus was als baby’tje ontsnapt. Net op tijd.

Ik weet niet wanneer zijn ouders hem dit verhaal hebben verteld. Ik hoop nooit. Ik hoop dat de schrijvers van de Bijbel het via via hebben gehoord, misschien uit de mond van Maria of een ander familielid. Ik hoop niet uit Jezus’ mond, want het lijkt me verschrikkelijk om daarmee te moeten leven. Tien, twintig kindjes dood. Om jou. En jij ontsnapt. Nee, het is niet jouw schuld, het is die verschrikkelijke Herodes. Maar het voelt natuurlijk wel als jouw fout. Als jij niet was geboren, dan was deze afslachting niet gebeurd.

Hoe voelt dat, een zwarte bladzijde in je familiegeschiedenis?

Als peuter en kleuter leefde Jezus in Egypte. Waarschijnlijk in Alexandrië, een prachtige stad in die tijd, met veel wijken waar Joden verbleven. Er zal vast familie van Jozef en Maria hebben gewoond, bij wie ze konden logeren. En Jozef was handig, hij zal werk in de bouw hebben gevonden. Pas toen Herodes stierf, na een jaar of vijf, konden ze terug. Toen trok Jezus voor het eerst Israël binnen en hoorde hij overal zijn moedertaal.

Het jonge gezinnetje was asielzoeker in Egypte, ze waren politiek vluchteling. Gelukkig werden ze geaccepteerd, al was het maar omdat de administratie toen minder precies was dan nu. Wat als er toen een soort PVV in Egypte in de regering had gezeten? Je moet er toch niet aan denken. Dan had Jezus nooit een veilige plek gevonden! Dan had het gezin moeten terugkeren naar Israël en had Herodes ze alsnog te grazen genomen. Vergeet dat nooit: tussen de vluchtelingen zitten misschien enge types, maar er zitten – zonder dat je het weet – ook mensen tussen die de prachtigste uitvindingen gaan doen en over een eeuw wereldberoemd zijn.

Ik vrees dat Jezus op een dag het verhaal heeft gehoord, over waarom er geen leeftijdsgenoten van hem waren in Betlehem. Ik hoop dat hij tegen die tijd wat ouder was en dat hij er geen nachtmerries van heeft gekregen. Ik denk dat Jozef en Maria het niet voor zich hebben kunnen houden. Al was het maar omdat ook iedereen in Betlehem ervan wist en het op een dag toch ter sprake zou komen. Dat ooit, toen, op een bittere nacht, de soldaten kwamen en alle jongetjes onder de 2 jaar oud doodden. Het was de ergste nacht in de geschiedenis van het dorpje. Dat zouden ze nooit vergeten.

Wat deed dat met Jezus? Wat doet het met je, als er zoiets ergs is gebeurd in je familie? Hoe voelt dat, een zwarte bladzijde in je geschiedenis?

De kunst is het om te draaien. Dan heb je gewonnen

Ik kan niet in Jezus’ hoofd kijken, maar ik zie wel wat hij later in zijn leven heeft gedaan: hij draaide het om. Er waren tien, twintig kindjes gedood en hij was net ontsnapt. Later in zijn leven zette hij alles op alles om te zorgen dat anderen juist niet om hem in de problemen kwamen. Hij vroeg bijvoorbeeld telkens of mensen zijn wonderen niet wilden doorvertellen: dat zou maar voor oploopjes zorgen, terwijl hij juist een klein groepje studenten wilde opleiden. Zijn gelijkenissen waren ook behoorlijk geheimzinnig, zodat de machthebbers niet meteen doorhadden dat Jezus gevaarlijk was voor hun macht.

Dan zijn arrestatie, daar zie je het nog het duidelijkst. De tempelpolitie kwam hem oppakken, met Judas als gids, maar een paar studenten hadden messen onder hun kleding. Dat kon snel uit de hand lopen, zeker omdat Jezus ontzettend getalenteerd was en dus prima het eerste gevecht kon winnen. Maar tegen welke prijs? Hoeveel mensen waren er al gesneuveld?

Hij gaf zich over. Hij liet zich arresteren en zijn studenten bleven gespaard. Hij deed precies het omgekeerde als dertig jaar eerder gebeurde toen hij baby was. Toen ontsnapte alleen hij en vielen juist de anderen.

Je kunt prachtige dingen leren van Jezus, ook dit: we maken allemaal shit mee. Iedereen heeft zwarte bladzijdes. De kunst is het om te draaien. Precies het omgekeerde te doen. Dan heb je gewonnen.

Dit artikel is geschreven door Reinier Sonneveld en stond in de dubbeldikke kerstspecial van BEAM magazine. Vraag hier een gratis proefexemplaar aan!

Volg ons

© Evangelische Omroep - Algemene voorwaarden