Icon--eo Icon--instagram Icon--clock Icon--theme Icon--location Icon--tag Icon--twitter Icon--whatsapp Icon--comment Icon--audio Icon--mail Icon--video Icon--image Icon--search Icon--spotify Icon--facebook Icon--snapchat Icon--youtube Icon--smiley
5 mei 2016 Reageer

''De kogels rikketikten tegen de ramen''

Het is fantastisch om op Bevrijdingsdag de vrijheid te vieren waarin we leven. Niet alleen met festivals, hippe ambassadeurs en vrij-van-school, maar ook door stil te staan bij de verhalen van vroeger. Janita en Lola zochten hun oma's op, want belangrijke verhalen mogen niet vergeten worden.

Cathrien, Lola's oma

Mijn oma Cathrien woonde in het Zeeuwse Axel, dus zij vierde als twaalfjarige Bevrijdingsdag al in september. Voordat het zover was, vluchtte of schuilde iedere dorpeling vanwege de drie dagen durende slag tussen de Duitsers en de Polen. ''Het waren angstige dagen.''

''We wisten dat de bevrijders eraan kwamen, maar dat er nog drie dagen gevochten zou worden had niemand voorzien. Die hele tijd zaten we met zijn negenen onder de trap in ons huis. We hadden een steegje achter ons huis waarin man tegen man gevochten werd en bombardementen vernielden ons dorp. De kogels rikketikten tegen de ramen. Iedereen was bang.’’ 

''Op de derde dag gluurde mijn vader door de luiken en zag hij dat de Duitsers als krijgsgevangenen weggevoerd werden, met afgezakte schouders. Het duurde even voordat de eerste dorpeling weer op straat durfde te komen. Toen we officieel bevrijd waren, liepen de tranen over het gezicht van mijn vader. Wij zaten met zijn zevenen op onze knietjes om hem heen, terwijl hij dankte dat het vrede was. En toen was het feest in Axel.’’

‘’Hier radio oranje’’
''De vrijheid die volgde was heerlijk. De vrijheid om de stem van de koningin op de radio te horen. Om weer naar school te kunnen. Om niet meer de angst te hebben dat je iets deed wat niet mocht. Om niet meer het knallen van een bom of het fluiten van een granaat te horen. Vandaag is mijn zeventigste Bevrijdingsdag, maar nog steeds kan ik schrikken als ik vliegtuigen over hoor vliegen. Soms trek ik dan ‘s nachts de dekens over mijn hoofd heen.’’

''Gelukkig leven wij nu in vrede, in een vrij land. En ook al komt er ook nu nog veel ellende op ons af, ik heb geleerd om dankbaar te zijn dat ik rustig naar bed kan, dat ik warme kleren, dekens, lakens, jassen en genoeg te eten heb. Ik kan het Poolse volkslied. Dat leerde het hele dorp, zodat we het voor onze bevrijders konden zingen. Ieder jaar zingen ze het nog in Axel, om nooit te vergeten dat we zijn bevrijd.’’

Dirkje, Janita's oma

Mijn oma, Dirkje de Weerd, was acht jaar toen de oorlog begon. Eigenlijk heeft ze niet zo veel nare herinneringen aan die tijd. Oma de Weerd: “De eerste paar dagen werden we geëvacueerd naar een Villa in Heerde, omdat ze bang waren dat de bruggen werden gebombardeerd. Oh, wat hebben we daar lekker gegeten. Wij gingen nooit op vakantie, dus het was een uitje!”

“Ik was heel jong en ging naar school. In het begin kon dat niet, maar later wel. We zaten in de kerk, want de Duitsers verbleven in onze school. Over de hele kerkzaal zaten klassen verspreid. Een meester was lid van de NSB en hij leerde ons Duitse liedjes. Dat was verplicht, maar de andere meesters deden dat niet. Verder vond ik het wel een leuke meester hoor.”

Uitzwaaien
“Ze vertelden mij niet zo veel. Op zolder stond een radio, maar dan moesten mijn zussen en ik altijd weg. Als er een vliegtuig overvloog, zei mijn vader altijd dat die boven Zwolle hing. We hadden nog niet door wat er aan de hand was. Een keertje ging een busje Joden weg. We dachten dat ze op vakantie gingen en hebben ze nog staan uitzwaaien.”

“Er is een moment geweest dat ik bang was. Aan de Geldersedijk  woonden mannen die vlees verkochten en die waren allemaal doodgeschoten. Ik liep en zag een wagen voorbij komen. Over de wagen lag een doek, er staken alleen dode, blote voeten uit. Toen ben ik snel naar huis gelopen. Ik hoop dat er nooit meer oorlog komt. Als dat nu gebeurt, is het veel gevaarlijker als toen, met al die atoombommen.”

Reacties

Wanneer je cookies in de categorie Overig accepteert vind je hier NPO Selected.

Volg ons

© Evangelische Omroep - Algemene voorwaarden